Dijital Ürünler #115

#126・
2.19K

subscribers

138

issues

Subscribe to our newsletter

By subscribing, you agree with Revue’s Terms of Service and Privacy Policy and understand that Dijital Ürünler will receive your email address.

Dijital Ürünler
Dijital Ürünler #115
By Erman Taylan • Issue #126 • View online
E-bültenin 115. sayısından herkese merhaba! Umarım bayramınız güzel geçmiştir, dolu dolu bir sayıyla karşınızdayım.
Günde 20 dakika yürüyerek 300 dolar kazanabileceğiniz bir web3 harikası (!) STEPN, biraz benzeri Sweatcoin, 2030'da web3'ün ve blockchain teknolojisinin nerede olacağını dair 24 maddelik bir tahmin, Swap Widget, Finity, Metricflow, Column, tüm dünyada ‘public market'lerde’ neler yaşandığına dair analizler ve a16z'nin hızlandırma programı açması gibi çok sayıda gelişme bu sayıda sizi bekliyor.
Dijital Ürünler - Yetenek Kolektifi‘nde şu an 8 aktif iş ilanı bulunuyor. HockeyStack, Paymes ve Werk gibi şirketlerin ilanlarını inceleyebilirsiniz. E-bülten komünitesiyle iş ilanınızı paylaşmak isterseniz buraya, ’bu olay neydi‘ diyorsanız buraya bekliyorum.
2200 kişiye gelen Dijital Ürünler komünitesinin büyümeye devam etmesi için #115'i sosyal medya hesaplarınızda paylaşmayı ve ilgisini çekeceğini düşündüğünüz arkadaşlarınıza bu e-postayıforward‘ etmeyi unutmayın.
Keyifli okumalar diliyorum!

STEPN: Yürüyerek günde 300 dolar kazandığınız web3 uygulaması ('clickbait' başlık)
STEPN, 'public beta' geçişinden üzerinden 6 ay geçmemişken günlük 530 bin, aylık 2.3 milyon aktif kullanıcıya ulaştı
STEPN, 'public beta' geçişinden üzerinden 6 ay geçmemişken günlük 530 bin, aylık 2.3 milyon aktif kullanıcıya ulaştı
Dijital Ürünler'de yıllar geçtikçe geçmiş sayılara referans vermek de ayrı bir keyif oluyor. :) 2017 sonlarındaki 39. sayıda CryptoKitties konulardan biriymiş, o dönem konuyu nasıl anladığım/anlattığım ilginizi çekebilir. Kısaca şunu söyleyebilirim; hem çok şey değişmiş hem de bir o kadar yolun başındayız. Bugün itibarıyla adına web3 dediğimiz dünyanın değer önerileri aynı; NFT'lerin kullanımı ve tokenomics kavramları ilerleme kaydettiğimiz yerler, son kullanıcı nezdinde hala pek bir şey değişmediği de bir gerçek. CryptoKitties için P2E akımının atası demek hiç de yanlış olmaz, keza bugün en büyük P2E oyun konumundaki Axie Infinity'nin çok sayıdaki erken aşama kullanıcısı CryptoKitties komünitesinden gelmişti.
Gelelim bugünün başrol oyuncusuna: STEPN
STEPN‘i çok muhtemel duymuşsunuzdur, Solana ağında çalışan ve ’move-to-earn‘ akımının öncüsü olan uygulama bugün 530 bin günlük aktif kullanıcıya sahip. Yine bugün için yaklaşık 15 SOL yani 1400 dolar ödereyerek kullanmaya başlayacağınız STEPN'de hareket ettikçe (yürüyüş ya da koşu, evet bu veriler telefonunuzdaki GPS'den alınıyor) uygulama içindeki GST token'ını kazanıyorsunuz. Sneaker NFT'lerin farklı tipleri ve eskime gibi özellikleri var, bir kişi birden çok sneaker alıp daha fazla GST de kazanabiliyor (STEPN de ’dual-token‘ modelinde yani bir de GMT var, o da ’governance‘ ve değer saklamak için). Uygulamanın NFT satışından günlük ulaştığı en yüksek işlem hacmi ise 57 milyon dolar.
Sıkı durun, üstelik STEPN'i kullanmaya başlamak için aktivasyon kodu girmeniz gerekiyor, ya uygulama içindeki bir kişi size bu kodu verecek ya da STEPN sosyal medya hesaplarını takip ederek sınırlı sayıdaki dağıtılan kodlardan birini alacaksınız. Tüm bu istatistikleri alt alta koyduğumuzda STEPN'in web3 alanındaki (Solana ağı için kesin #1) en başarılı ve geniş kitlelere ulaşmış işlerden biri olduğunu söylemek mümkün.
STEPN'i dışarıdan (uygulamayı kullanmıyorum) analiz eden biri olarak şunu söyleyebilirim; çoğu P2E 'oyunun’, oyun mekaniği (aynı zamanda kalitesi) olarak zayıf olması gibi bir oksimoron söz konusuyken STEPN'de uygulamanın ana değer önerisinin sosyal dinamiklerle beraber çok güzel çalıştığı bir gerçek, bu durum da x-to-earn modelinin ilerleyen dönemde önünün açık oluşuna işaret ediyor. Uygulamanın $1400 gibi dünyanın her yerinde yüksek bir giriş bariyeri var, evet, ama STEPN'in tokenomics yapısı oldukça güzel yönetiliyor, şirketin belli aralıklarla GMT'leri burn etmesi, kullanıcıların kazandığı GST'lerini sneaker'larını iyileştirmek için kullanabilmeleri, GST'lerinizi mint ederek yeni sneaker sahibi olmanız (diğer utility‘leri de cabası) ve şirketin kullanıcı girişinin dinamik yönetilmesi gayet iyi kurgulanmış detaylar.
Tokenomics güzel kurgulanmış evet ama bu durum ne kadar sürdürülebilir?
Bu sorunun yanıtı aslında basit, kazandığınız GST'ler başkaları için bir anlam ifade ettiği; uygulama kullanılmaya ve büyümeye devam ettiği sürece sürdürülebilir. Şu an kaba bir hesapla $1000 ile giriş yaptığınız STEPN'de bu parayı 25 günde geri kazanmanız olası, ve sahibi olduğunuz sneaker da sizinle kalıyor. Böyle bir alışverişi başka herhangi bir yerde yapamayacağınızı söylememe sanırım gerek yok. :) STEPN'de başarıyla kurgulanan utility ve tokenomics yapıları uygulamaları şirketi kötü örneklerden fazlasıyla ayırıyor evet ama çok basit düşünecek olursak da; arz-talep dengesi baki. Diğer yandan aşağıda bahsedeceğim gibi uygulamanın henüz sahip olmadığı özellikler ve dolayısıyla taşıdığı potansiyel ile kullanıcı hayatına bizzat dokunan, anlamlı bir iş için kullanılıyor olması kesinlikle hesaba katılması gereken pozitif noktalar.
STEPN henüz sneaker'larınızı kiralama, oyunlaştırma mekaniklerini arttırarak yarışmalar, lokasyon bazlı listeler gibi özelliklere sahip değil. Bu da STEPN'in hala büyük bir büyüme potansiyeli taşıdığını gösteriyor. Diğer yandan Apple, Solana gibi bir çok şirket STEPN'in sürdürülebilir olmasında kritik bir önem (ve risk) taşıyor. Burada son olarak STEPN'in web3'ü büyük kitlelere taşımakta büyük bir rol üstlediğini ve üstlenmeye devam edeceğini, bu durumun da oldukça pozitif olduğunu belirtmek istiyorum.
STEPN'in NFT hacimleri ve uygulamanın tokenomics'i ile ilgili daha ayrıntılı bir analiz için şuraya ve şuraya (bu özellikle güzel bir analiz ve e-bülten, genel olarak tokenomics'le iligli şiddetle tavsiye ederim) bakabilirsiniz.
STEPN'e alternatif geliyor: Sweatcoin
STEPN için aktivasyon kodu bulmak ve $1000'ı gözden çıkarmak istemiyorsanız; NEAR ağında benzer bir mekanik ve iş modeliyle çalışmaya başlayacak olan bir başka uygulama olan Sweatcoin'i referans kodumla indirip kullanmaya başlayabilirsiniz.
Sweatcoin aslında 4-5 yıldır yayında olan ve aktif olarak kullanılan bir uygulama, kısa bir süre içinde de web3'e NEAR'la geçiş yapacak.
2030'da blockchain ve web3 nereye gidecek?
Framework Ventures, geçtiğimiz haftalarda 400 milyon dolarlık 3. fonunu duyurdu ve asıl dikkat çekici olan; 2030'da blockchain ve web3'ün nereye gidebileceğine dair 24 maddelik tahminini paylaştı.
1 milyar dolarlık yeni fonunu kapatan Electric Capital‘in gelecek tahminlerini daha derin açıklamalar ve daha kısa bir liste şeklinde burada bulabilirsiniz.
Framework Ventures'in 24 maddeden oluşan 2030 tahminlerini aşağıda -bazılarına yorumlarımla beraber- bulabilirsiniz. Hemen yukarıda 2017'den 2022'ye, CryptoKitties'den STEPN'e bir önce-sonra ayrımı gördük. Bu sefer 5 değil, 8 yıllık bir süre var ama hiç kuşkum yok ki değişim 2 kattan çok daha büyük olacak. Aşağıdaki liste kuşkusuz iyimser bakışla hazırlanmış bir liste, beraber kafa yorsak benzer şeyleri yazmak çok zor değil ancak toplu bir liste ve net cümlelerle hepsini bir arada görmek insanı kesimlikle etkisi altına alıyor. İnternetin kısa tarihinin en büyük dönüşümlerinden birine tanıklık ettik, ediyoruz ve bu kesinlikle çok heyecan verici.
  1. Blockchains have 1-3Bn MAUs
  2. DeFi has $10Tn in TVL - Şu an 183 milyar dolardayız, detaylar için buraya bakabilirsiniz. DeFi için henüz finansal ürün çeşitliliği, kitlelere erişim ve teknolojik olarak yolun daha başında diyebiliriz.
  3. 1M developers building on blockchains globally - E-bülten #114'te bahsettiğim gibi bu sayı henüz 20 binlerde, 1 milyon olur mu bilinmez ama developer marketing, onboarding, hiring… aklınıza ne geliyorsa hepsi yeniden şekillenecek orası kesin.
  4. Blockchains scaled to <10C cost level at 1-3Bn MAUs
  5. P2E games become the largest employer of human beings globally - Az önce bahsettiğim sürdürülebilirlik konusunu düşününce açıkçası böyle bir dünyayı henüz hayal edemiyorum.
  6. 5-10 P2E games with 100M+ MAU
  7. Many people known to others by their alts as opposed to their real name/identity
  8. 10 DAOs manage over $100Bn each - DAO'lara çok inanıyorum, yakınlarda okuduğum şu yazıda geçen sadece yatırım dikeyindeki isimlerden oluşan haritalar ve genel görünüm şimdiden son çok etkileyici. Üstelik de DAO'lar içindeki değer değişimlerinin dijitalize olması gibi henüz üzerine çalışan protokolleri henüz hiç görmedik.
  9. A smart contract hack worth $10Bn+ occurs
  10. DeFi remains the largest vertical by revenue and profit share
  11. DeFi derivatives and spot markets have larger volume than CeFi
  12. Most centralized exchanges route liquidity to KYC-Fi
  13. Most existing digital marketplaces move on-chain
  14. Most social media networks and interactions exist on-chain
  15. Crypto will financialize most existing Web2 use cases, replacing ad-based monetization with tokenized attention loops - Bu konuya kafa yoran çok sayıda protokol ve proje var, size bu satırları yazdığım tarayıcı Brave konuya giriş yapmak isteyenler için güzel bir başlangıç noktası olabilir. Burada en önemli bariyer insanların kolay bir şekilde kullanıp hayatlatına entegre edecekler bir deneyimi onlara sunuyor olmak, o gün geldiğinde web2'nin dev şirketleri için de token temelli bir ekonomiye dönmek kaçınılmaz olacak, ha bu bizi son kullanıcı olarak ne kadar pozitif etkileyecek o konu hala tartışmaya açık olur kanısındayım.
  16. Global policy on crypto shifts positively, manifesting in an “Al Gore of crypto”
  17. The most valuable assets on-chain will be tokenized, massive ML models
  18. Blockchains become the de facto venue for issuing sovereign debt
  19. A medium sized nation forks Worldcoin and takes the founders cut - Hatırlarsanız Worldcoin'i de #114'te incelemiştim
  20. Governments issue on-chain UBI to people who complete blockchain tasks 
  21. The top MEV searcher group in the world earns yearly profits in excess of $1Bn - MEV şu an DeFi içinde çözülmeyi bekleyen en dikkat çekici teknik problemlerden birisi, çözüme ulaşılacağı bence de kesin ve tabii ki çözen protokole getirisi de çok büyük olacaktır.
  22. The most popular global sports team is an on-chain gaming guild - Sadece ülkemizde değil -tabii bizde bambaşka bir seviyede- tüm dünyada geleneksel sporlar oldukça kötü yönetiliyor. Ancak insanların sosyalleşemeye olan ihtiyaçları, popüler kültürün başrolünde olan spor starları, alışkanlıklar, alt kültürler ve geleneksel sporun da nihayetinde evrim geçirecek olması (fiziksel izleme deneyiminde yaşanacak değişim, mobilden canlı izleme paketleri gibi yenilikler…) gibi şeyleri düşününce bu maddeden çok emin olamıyorum. En pahalı takım belki evet, ama en popüler takımdan emin değilim.
  23. Most SaaS businesses have their own L2 on Ethereum, replacing their public-facing API - Web2.5, web2.1, web2.8… artık ne derseniz web2 ile web3 arasında bir yere oturacak tüm internet şirketleri, buna önceki sayılarda da değinmiştim hatırlarsanız.
  24. The most valuable individual art pieces are on-chain - Böyle giderse bunun için 2030'u beklememize gerek olmayabilir.
Olabildiğince gerçek ve olgun web3 ürün örnekleri
Bu kadar web3 dedikten sonra son olarak iki gerçek kullanım örneği verdikten sonra web2 ile e-bültenin bu sayısına devam edeceğim, Dijital Ürünler de iyiden iyiye web2.5 oldu diyebiliriz. :) İlk örnek popüler DEX'lerden (‘Decentralized Exchanges’) Uniswap‘ın Uniswap Labs altında geliştirdiği ve geçtiğimiz günlerde duyurduğu Swap Widget.
Bir kaç satır React kodu ile kullanıcılarınıza sunabileceğiniz Swap Widget, bir DEX deneyimini dilediğiniz uygulamaya entegre etmenize yarıyor. Son kullanıcının uygulamadan çıkmasına gerek olmadan kripto para alışverişiyle ödemesini kolayca yapmasına olanak tanıyan Swap Widget'da listelenmesini istediğiniz token'ları önden seçebilmeniz, Uniswap'ın desteklediği L2 protokollerini kullandırabilmeniz mümkün. GitHub'daki star sayısı 3 bini geçen ve benim de Friends With Benefits ile deneyimlediğim Snap Widget, ileride daha da popüler hale gelecektir.
İkinci örnek ise Polygon'un geliştirdiği design system Finity. Figma'yla çalışan ve kullanımı tamamen ücretsiz olan Finity; UX alışkanlıklarının oturmadığı bir dünyada ilgi çekici bir iş olmuş.
Önceki sayılarda size zincirlerin web3 uygulamalarına ev sahipliği yapmak için yarıştıklarından sizlere bahsetmiştim, bu açıdan bakınca da Finity mantıklı bir adım demek mümkün.
Metricflow: Airbnb'den açık kaynak kodlu metrik takibi ve yönetimi platformu
GitHub'da şu an itibarıyla 560 star‘a ulaşan proje, Airbnb içinde kullanılan bir aracın açık kaynak kodlu hale getirilmiş hali. Hızlı büyüyen bir şirketin ilk dönemlerinde ortaya çıkan BI problemini çözen ve Airbnb'yi bugünlere kadar getiren Metricflow (Airbnb içindeki adıyla Minerva), benzer problemi yaşayan erken aşama girişimler için göz atmalarını tavsiye edeceğim bir ürün.
Metricflow'un hikayesi Airbnb kurucu ortaklarından Brian'ın, ilk yıllarda sorduğu ’geçen hafta en çok rezervasyon alan şehirler hangileriydi?‘sorusuna dayanıyor, tüm hikaye ve detaylar bizzat geliştirici ekibin dilinden burada. Şirket içindeki farklı birimlerin aynı anda kullanabileceği Metricflow, temelde optimize edilmiş SQL sorgularıyla çalışıyor.
START: a16z'den hızlandırma programı
a16z geçtiğimiz hafta içinde START adını verdiği yeni hızlandırma programını duyurdu. Program girişimlere $1m yatırım, mentorluk ve networking gibi destekler sunuyor. Program ‘remote’, her yerden başvuru almaya hazır ve en önemlisi fikir aşamasında olsanız dahi a16z sizi değerlendirmeye alıyor. İlk olarak kış aylarında 11 girişimle sessiz sedasız başlayan START artık bir başvuru sayfası olan, basına tanıtılmış bir proje.
Mart ayı sonunda da Sequoia'nın Arc adını verdiği bir hızlandırma programı duyurduğunu hatırlatıyorum. Arc; remote olmayan yapısı dışında erken aşamaya hitap etmesi, Sequoia ekibi tarafından bizzat girişimcilerle vakit geçirilmesi gibi özellikleriyle START'a oldukça benziyor.
Peki Sequoia ve a16z'yi Arc ve START yapmaya iten nedir diyecek olursanız yanıt basit, iyi girişimleri çok daha erken aşamada bulup keşfetmek. Bugüne kadar kurulan ilişkiler ve marka gücüyle zaten yeterince iyi girişimlerle erken aşamada tanışan Sequoia ve a16z; artan rekabetle beraber daha da fazlasını istiyor diyerek özetlemek mümkün. Bu arada iki şirketin çalışan sayısı 1000'den fazla. :)
Piyasalarda ('public markets') neler oluyor?
Hayır kripto paralardan değil, tüm dünyadaki enflasyon ortamı, artan faiz ve düşüş içinde olan borsalardan bahsediyorum. Kendi Twitter hesabımda paylaştığım şu thread içindeki 4 linke göz atın derim. Özellikle son sıradaki şirketlerin bütçe değişimleri için çok rastlamadığınız türden bir içerik diyebilirim.
Geliştiricilere özel dijital banka: Column
Plaid kurucu ortaklarından William Hockey ve eşi Annie Hockey tarafından hayata geçirilen Column; ABD'de yayına giren ve geliştiricilere odaklanan bir dijital banka olarak tarif edilebilir. Kurucu ortaklarının ABD'deki aktif bir bankayı satın alıp tüm altyapısını yenileyerek hayata geçirdiği Column, API'leri odağına koyuyor.
Uzun vadede bankacılık sektörünün Zapier'i haline gelme potansiyeline sahip olan Column; Zapier'deki Zap‘lar gibi hazır otomasyonların aslında birer geliştirici olmayan müşterilerce de kullanıldığı bir dünyaya doğru evrilebilir.
Dijital Ürünler - Yetenek Kolektifi ilanları
#115. sayıyı kapatmadan hemen önce Dijital Ürünler - Yetenek Kolektifi’nde listenenen aktif iş ilanları aşağıdaki gibi. 
Kurucu ortağı olduğunuz veya bizzat çalıştığınız şirket için bir iş ilanı yayınlamak istiyorsanız buraya göz atabilirsiniz. Ayrıca ben ismimle veya anonim olarak yeni fırsatlara açığım diyorsanız da burada profilinizi oluşturabilirsiniz. Bu profil yalnızca Dijital Ürünler komünitesi içinden, onaylanmış şirketlerce görülebilecek.
  1. Founding Engineer ($3k-5k/mo + stock) - HockeyStack
  2. NodeJS Developer - Smartsis
  3. Software Engineer Intern - Shipink
  4. Key Account Manager - Paymes
  5. New Entertainment Channel Manager - Paymes
  6. Mid Level Backend Developer - Paymes
  7. Frontend Developer - Paymes
  8. Growth Marketer - Werk
Kapanış...
24 Mayıs Salı günü görüşmek üzere! Eğer buraya kadar okuduysanız e-bülteni paylaşmayı unutmayın… 
Did you enjoy this issue?
Erman Taylan

Ürün geliştirme, yazılım ve girişimcilik dünyası üzerine notlarım.

Her iki haftada bir Salı sabahları görüşmek üzere!

In order to unsubscribe, click here.
If you were forwarded this newsletter and you like it, you can subscribe here.
Powered by Revue
Beyoğlu, Istanbul